هژار
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ هژار
آرشیو وبلاگ
      جی ژوان ()
علی نظر منوچهری نویسنده: هژار - ۱۳۸٤/٧/۱٦

 
تاریخ فرهنگ و هنر کرد » هوره خوانان فراوانی داشته است « اما بی شک گل سرسبد و ماندگارترین صدا در بین تمام هوره خوانان گذشته و حال کرد » مرحوم علی نظر است « وی در سال 1300 شمسی در روستای توره سرخک اسلام آباد (در بعضی منابع و مقالات او را اهل کرندغرب دانسته اند که صحیح نیست ) در خانواده ای که نسل اندر نسل هوره چر بوده و صدای خوش داشتند به دنیا آمد. از همان کودکی با طبیعت دوستی گزید و این ارتباط برحس سرشار و ذوق لطیف او تأثیر عمیق گذاشت. و از همان کودکی دریافت که دارای صدایی دل انگیز و روح نواز است و به دلیل ذوق و استعداد شایانی که داشت » احساسات و دلتنگی های خود را در قالب مثنوی های ده هجایی کردی می سرود و به صورت هوره می خواند . چنانچه پس از مدتی خانواده و اهل آبادی و کم کم تمام مردم منطقه به صدای زیبای او پی برده و دیری نگذشت که آوازه‌ی این نابغه خوش ذوق » آبادی به آبادی و شهر به شهر گشت و در تمام مناطق کردنشین معروف شد. عی نظر که انسانی متواضع« مهربان و مردم دار بود علاقه مندان بسیار پیدا کرد و اشعار و مقام های اصیلش ورد زبان همه شد . پس از مدتی وی به رادیو کرماشان دعوت شد و صدای گرم و گیرای او »پرطرفدارترین برنامه رادیو « تبدیل شد. و نام علی نظر در کنار نام های بزرگی همچون سیدعلی اصغر کردستانی ، حسن زیرک ، علی مردان ، طاهر توفیق و ... قرار گرفت. و صفحه های او در کنار صفحات هنرمندان بزرگ کرد و همچنین بزرگان موسیقی اصیل فارسی همچون قمرالملوک وزیری و ... در تمام خانه هایی که گرامافون داشتند ، یافت می شد . آنچه سبب علاقه‌ی مردم به این هنرمند می شد ، علاوه بر منش نیکو ، فروتنی و صمیمیت وی ، سبک منحصربه فردش در اجرای مقام های هوره بود.
او شعرهایی زیبا و متناسب با حال و هوای مقام ها از شاعران بزرگ گذشته نظیر شاکه و خان منصور انتخاب می کرد و یا از گنجینه‌ی عظیم فولکلور کلهر زیباترین شعرها را گلچین می کرد و خود نیز البته دستی در سرون داشت. تلفیق این اشعار با صدای بسیار زلال و گیرا و آسمانی علی نظر و روش خاصی که در تلفظ و تحریر کلمات به کار می برد هر شنونده ای را مجذوب می کرد و دارای سبکی شد که به » علی نظرچر « معروف است و او را از تمام هوره خوانان قبل و بعد از او متمایز می کند. روز هیجدهم خرداد سال1341 خبری در تمام مناطق کردنشین پیچید . خبری که مثل باد شهر به شهر ، آبادی به آبادی و دهن به دهن گشت و مردم را در بهت و اندوه فرو برد و آن این که علی نظر این هنرمند مهربان و مردمی در جاده سنندج منطقه حسین آباد ، دچار سانحه شده و فرهنگ و هنر کردی یکی از ستارگان پرفروغ خود را از دست داد. او در حای از دنیا رفت که 41 سال داشت و در اوج پختگی هنری بود و هنوز سال های سال فرصت داشت تا مردمرا از هنر ناب خویش سیراب سازد. اما تقدیر چنین بود که او برود و با صدای ماندگارش در روح و جان مردم باقی بماند.
مرحوم علی نظر تک فرزند بوده و خواهر و برادری نداشته است . 5 پسر و دو دختر دارد که اکثراً دارای تحصیلات عالی می باشند . با وجودی که بعضی فرزندان او استعداد هوره دارند ،‌متأسفانه فعالیت هنری ندارند. آرامگاه وی در شهر قم می باشد. به گفته بعضی ایرانیان مقیم اروپا تصویر و صدایعلی نظر بر روی سایت های جهانی اینترنت موجود است . اگر لفظ مرحوم را برای علی نظر به کار می بریم نه به این معنا که او در میان ما نیست ، بلکه فقط به خاطر احترام قلبی است که برای این انسان بزرگ و شریف قائلیم وگرنه هنرمند هیچگاه نمی میرد . هنرمند واقعی با روح هنرش ، با آثار ماندگارش برای همیشه در وجود مخاطبانش نفس می کشد و زندگی می کند. وقتی هنگام تنهایی و دلتنگی آوازپرشور سیدعلی نظر کردستانی و یا صدای خسته و خش دار حسن زیرک که رنج های بی شماری در خود پنهان کرده ، همدمت می شود همراهی ات می کند ، سبکت می کند . مگر می شود گفت سید علی اصغر و زیرک مرده اند ؟ و آنگاه که تک و تنها گوشه‌ی اتاق نشسته ای و دیوارها و سقف ازهر سو محاصره ات کرده اند و دل تنگی ها رهایت نمی کنند ، دستت بی اختیار دکمه ضبط را می فشارد . صدای زلال و دلتنگ علی نظر از پس سال ها حالی به حالیات می کند ، منقلبت می کند ، یک جوری می شوی که بیانش سخت است.
زره‌ی یه‌ی ده‌سی » پاوه‌ن له پامه« / م له‌ی شاباده کی هه‌وا خوامه و آنگاه یقین پیدا می کنی که علی نظر زنده است . و تو را به مهربانی ، صفا ، یکرنگی ، مهمان نوازی و خلق و خوی پاک مردمان گذشته دعوت می کند ، به یاد این جمله می افتی که تنها صداست که می ماند.
در زیر به چند بیت از شعرهایی که مرحوم علی نظر با آواز هوره خوانده است اشاره می کنیم :
بنوور وه‌ی قاقه‌ز دووس دوره وه
بزان چووه نو‌ساس وه دلگیره‌وه ؟
ترجمه : بنگر به این کاغذ دوستم که از دور آمده است . بین با دل گرفته برایم چه نوشته است ؟
بلبل تو مه‌گیر وه زار زاره وه
به‌ش تو ماگه گول وه داره وه
ترجمه : بلبل اینچنین گریه نکن و زار نزن هنوز برایت تک و توکی گل بر درخت مانده است.
زره‌ی شه‌مال تیه‌ی له لاقه سره وه
ده مچه ولا بریا گه هاوه ئه سره وه
ترجمه : صدای باد شمال از سمت قصرشیرین می آید . صورت این زیبای گیس بریده اشک آلود است.
چه‌تر چوله و لاو بخه وه لاوه
کوچگانگ چه‌ن که‌س نایده وه کاوه
ترجمه : گیسوان چون نیلوفر (عشق)ت را به یک انداز ( با زیبایی ات ) زندگی چند نفر را تباه کرده ای ؟
نه قاقه‌ز دیرم نه قه‌له‌م ده‌وات
راز دله گه‌م بنوسم ئراد
ترجمه : کاغذ و قلم و دوات ندارم که راز دلم را بنویسم


یادێک له‌ هۆره‌چڕی به‌ ناوبانگ علی نه‌زه‌ر منوچهری
ته‌نیا ده‌نگه‌ که‌ نامرێ و به‌ زیندوویی ده‌مێنێته‌وه‌

هه‌موو ساڵێک له‌ وه‌رزی به‌هاردا ئه‌و کاته‌ی به‌فری سه‌ر کێوه‌ تاشه‌کانی زاگرۆسی به‌شکۆوه‌ ده‌توێنه‌وه‌، به‌وراوه‌کان به‌ خورۆشان و که‌ف و کۆڵه‌وه‌ به‌ سه‌ر سێنگی تاشه‌به‌رده‌کان و به‌ دۆڵه‌کاندا سه‌ره‌و لێژ ده‌بنه‌وه‌ گوڵه‌ نه‌ورۆزه‌ و هه‌ڵاڵه‌ و "کاسه‌ شکێن" له‌ نێوان به‌رده‌کاندا سه‌ر ده‌ر دێرن و بۆنی شکۆفه‌، وه‌نه‌وشه‌، به‌ڵاڵۆک و چنوری دۆڵه‌کان هه‌موو لایه‌ک و په‌له‌وره‌کانیش سه‌ر مه‌ست و شه‌یدا ده‌کا. که‌وه‌کانی زاگرۆس له‌ سه‌ر تاشه‌ به‌رده‌ تیژه‌کان که‌ سه‌ریان له‌ ئاسمان دراوه‌، ده‌نیشنه‌وه‌ و قاسپه‌ قاسپی دڵنشینی خۆیان پێشکه‌ش به‌ سروشتی جوان ده‌که‌ن و سه‌رنجی گوێ گر بۆ لای خۆیان ڕاده‌کێشن. ئه‌و کاته‌یه‌ که‌ مرۆڤ بێ ئاگا بیری بۆ لای ڕۆحی پاک و زه‌وقی جوانی خه‌ڵکانی ڕابردوو ده‌فڕێ، که‌ وه‌کوو که‌وه‌ سه‌رمه‌سه‌کانی زاگرۆس خه‌ونه‌کانیان، هیواکانیان، خۆشیه‌کانیان و خه‌مه‌کانیان به‌ شێوه‌ی هۆنراوه‌ی جوانی کوردی به‌ ده‌نگی ڕه‌سه‌نی هۆره‌ ده‌چڕی. هۆره‌ ده‌توانرێ به‌ کۆنترین ئاواز و کۆنترین خوێندنه‌وه‌ی هۆنراوه‌ و سروود له‌ ئێراندا دابنرێ. بنه‌چه‌ی هۆره‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می زۆر کۆن. ئه‌و کاته‌ی که‌ موریده‌کانی زه‌رده‌شتی گاته‌کانی ئاوه‌ستایان له‌ ته‌نیشت ئاگری پیرۆزه‌وه‌ به‌ ئاوازێکی وه‌کوو هۆره‌ ده‌چڕیی. هه‌ندێک له‌ لێکۆڵێنه‌ران له‌و باوه‌ڕه‌دان که‌ وشه‌ی هۆره‌ له‌ "ئه‌هورا مه‌زدا"وه‌ هاتووه‌. هۆره‌ شێوه‌یه‌کی تایبه‌تیه‌ و تێکه‌ڵ به‌ هۆنراوه‌ و ئاوازه‌ که‌ جیاوازی بنه‌ڕه‌تی له‌گه‌ڵ ده‌زگای ئاوازه‌کانی ئێرانیدا هه‌ییه‌ و هه‌ر ئه‌مه‌ش وه‌های کردووه‌ که‌ ناوی لێ بنێن ئاوازی ئازاد و جیاواز. ده‌نگ به‌رز و نزم کردنه‌وه‌ی هۆره‌ نزیک به‌ مقامی قه‌تار که‌ له‌ کوردی دا له‌ ده‌زگای "شوور" ده‌بێژرێ. هۆره‌ چه‌ند جۆر مقامی هه‌یه‌ که‌ به‌ 14 به‌ش یان زۆرتری ده‌زانن که‌ ئه‌مانه‌ن: گول وه‌خاک :"گله‌وده‌ره‌"، "بان ده‌سانی"، "شاحوسه‌ینی"، "ساروخانی"، "ته‌رز مه‌جنوونی"، "سه‌حه‌ری"، "دووباڵا"، "غه‌ریبی"، "بان بنه‌یی"، "پاوه‌ مووری" و... بریدیی و نکیسایی هه‌ر به‌ مقامی هۆره‌ی ده‌زانن.
مێژووی فه‌رهه‌نگ و هونه‌ری کورد هۆره‌چڕی زۆری تێدا هه‌ڵکه‌وتووه‌، به‌ڵام بێگومان سه‌رتۆپ و قافڵه‌ و نمرترێنی هۆره‌چڕه‌کانی کۆن و ئێستا، نه‌مر عه‌لی نه‌زه‌ره‌. ناوبراو له‌ ساڵی 1300ی هه‌تاوی له‌ گوندی "توره‌ سرخه‌ک"ی سه‌ر به‌ شاری شائاباد "اسلام ابادی ئێستا" (له‌ هه‌ندێک وتار و جێگه‌دا به‌ خه‌ڵکی کرندی ڕۆژئاوای له‌ قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن که‌ ڕاست نیه‌.) له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌ک که‌ پشتاوپشتیان هۆره‌چڕ بوون و ده‌نگیان خۆش بووه‌ هاتووه‌ته‌ دنیاوه‌. هه‌ر له‌ ته‌مه‌نی منداڵیه‌وه‌ ببووه‌ هاوڕێی سروشت و ئه‌مه‌ش زۆر کاریگه‌ری له‌ سه‌ر زه‌وق و سه‌لیقه‌ی ده‌نگه‌که‌ی دانا. هه‌ر له‌ منداڵیه‌وه‌ زانی که‌ ده‌نگێکی خۆش و له‌ باری هه‌یه‌ و به‌ هۆی سه‌لیقه‌ و زانیارییه‌ک که‌ هه‌یبوو "هه‌ست و کفوکۆی دڵی به‌ شێوه‌ی هۆنراوه‌ی ده‌ "هیجایی" کوردی ده‌وتوو و له‌ شێوازی هۆره‌دا ده‌ریده‌بڕی و ده‌یچڕی. هه‌روه‌ها دوای ماوه‌یه‌کی کورت بنه‌ماڵه‌که‌ی و خه‌ڵکی گوند و دواتریش خه‌ڵکی ناوچه‌که‌ به‌ ده‌نگه‌ زۆڵاڵ و خۆشه‌که‌یان زانی و هێنده‌ی نه‌برد که‌ ده‌نگی ڕه‌سه‌ن و دڵگیری ناوبراو، دێ به‌ دێ و شار به‌ شار بڵاو ببووه‌وه‌ و له‌ ته‌واوی ناوچه‌ کوردنشینه‌کاندا ناوبانگی ده‌رکرد. عه‌لی نه‌زه‌ر که‌ مرۆڤێکی خاکی و دڵسۆز و خه‌ڵکی بوو، لایه‌نگرێکی زۆری بۆ خۆی دۆزیه‌وه‌ و هۆنراوه‌ و ده‌نگه‌ خۆشه‌که‌ی بووه‌ وێردی سه‌ر زمانی هه‌موو کوردێک. دوای ماوه‌یه‌کی کورت ناوبراو بۆ ڕادیو کوردی کرماشان بانگ کرا و به‌و ده‌نگه‌ زۆڵاڵ و له‌باره‌ی لایه‌نگرانی زۆری بۆ لای ڕادیوکه‌ ڕاکێشا. ناوی عه‌لی نه‌زه‌ر له‌ ته‌نیشت ناوی هونه‌رمه‌ندانی تر وه‌کوو سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ری کوردستانی، حه‌سه‌ن زیره‌ک، عه‌لی مه‌ردان، تایر ته‌وفیق و هتد...جێی خۆیی کرده‌وه‌. قه‌وانه‌کانی ناوبراو له‌ ته‌نیشت قه‌وانی هونه‌رمه‌ندانی گه‌وره‌ی کورد و هه‌روه‌ها گه‌وره‌کانی موسیقای ڕه‌سه‌نی فارسی وه‌کوو "قمرالملوک وه‌زیری" له‌ نێو ته‌واوی بنه‌ماڵه‌کان ده‌بینرا و ده‌ست ده‌که‌وت. ئه‌وه‌ی که‌ خه‌ڵک سه‌رنجیان بۆ لای ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ ڕاده‌کێشرا، خاکی بوون، خۆشه‌ویستی بۆ خه‌ڵک و هه‌روه‌ها گرتنه‌ به‌ری شێوازێکی وه‌کوو چڕینی هۆره‌ بوو. شیعری جوان و دڵگیری به‌ زه‌وقێکی جوان له‌ شاعیرانی ڕابردووی وه‌کوو شاکه‌ و خان مه‌نسور هه‌ڵده‌بژراد و یان له‌ گه‌نجێنه‌ی گه‌وره‌ی فولکلۆری که‌ڵهوڕیی جوانترین هۆنراوه‌ی گوڵبژێر ده‌کرد و هه‌روه‌ها خۆشی له‌ هۆنینه‌وه‌ی هۆنراوه‌دا ده‌ستی هه‌بوو. تێکه‌ڵکردنی ئه‌م هۆنراوانه‌ و چڕینی به‌ ده‌نگی زۆڵاڵ و دڵگیر و ساف و ئه‌و شێوازه‌ تایبه‌تیه‌ی که‌ له‌ وتنی وشه‌کاندا به‌کاری ده‌هێنا سه‌رنجی هه‌ر گوێگرێکی بۆ لای خۆی ڕاده‌کێشا و خاوه‌نی شێوازێکی خۆی بوو که‌ ئه‌مڕۆ به‌ "عه‌لی نه‌زه‌ر چڕ" ناوبانگی ده‌رکردووه‌ عه‌لی نه‌زه‌ر له‌ هه‌موو هۆره‌چڕه‌کانی پێش خۆی و دوای خۆشی به‌رزتر داده‌ندرێ.
ۆژی هه‌ژده‌ی "خرداد"ی ساڵی 1341ی هه‌تاوی، هه‌واڵێک له‌ ته‌واوی ناوچه‌ کوردیه‌کاندا به‌ڵاو کرایه‌وه‌. هه‌واڵێک که‌ وه‌کوو با شار به‌ شار و گوند به‌ گوند و ده‌م به‌ ده‌م ڕۆیشت و خه‌ڵکی له‌ نێو خه‌م و په‌ژاره‌دا داگرت، ئه‌وه‌ش ئه‌مه‌ بوو که‌ ئه‌و ماشێنه‌ی که‌ ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ خاکی و خه‌ڵکییه‌ی تێدابووه‌، له‌ ڕێگای سنه‌ له‌ لای حوسێن ئاوادا تووشی وه‌رچه‌خان بووه‌ و گیانی له‌ده‌ست داوه‌، به‌م جۆره‌ فه‌رهه‌نگ و هونه‌ری کوردی یه‌کێک له‌ ئه‌ستێره‌ پرشنگداره‌کانی خۆیی له‌ ده‌ست دا. ناوبراو له‌ کاتێکدا ئه‌م جیهانه‌ی به‌ جێهێشت که‌ ته‌نیا ته‌مه‌نی 41 ساڵ بوو و له‌ کاتی پوخت بوونی هونه‌ریدا بوو، هێشتا ساڵیانێکی به‌ ده‌سته‌وه‌ بوو خه‌ڵکی تێر گوێبیسی هونه‌ره‌که‌ی بن. به‌ڵام چاره‌نووس وا بوو که‌ ناوبراو بڕوا و ته‌نیا ده‌نگه‌که‌ی له‌ نێو ڕۆح و گیانی خه‌ڵکدا بمێنێته‌وه‌. نه‌مر عه‌لی نه‌زه‌ر تاکه‌ کوڕی بنه‌ماڵه‌که‌ی بووه‌ و نه‌ خۆشکێک و نه‌ برایه‌کی بووه‌. ناوبراو خاوه‌نی په‌نج کوڕ و دوو کچه‌ که‌ زۆربه‌یان خاوه‌نی خوێنده‌واری به‌رزن. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش هه‌ندێک له‌ منداڵه‌کانی توانای هۆره‌ چڕینیان هه‌یه‌، به‌داخه‌وه‌ چالاکی هونه‌رییان نیه‌. گۆڕه‌که‌ی له‌ شاری "قم" دایه‌. به‌ وته‌ی هه‌ندێک له‌و ئێرانیانه‌ی که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ نیشته‌ جێن ده‌نگ و ڕه‌نگی عه‌لی نه‌زه‌ر له‌ سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌ ئینترنێتییه‌ جیهانیه‌کاندایه‌. گه‌رچی وشه‌ی "مرحوم"نه‌مر به‌کار دێنین به‌و مانایه‌ نیه‌ که‌ له‌ نێوماندا نیه‌، به‌ڵکوو ته‌نیا له‌ به‌ر ئیحترامێکه‌ که‌ له‌ دڵماندایه‌ بۆ مرۆڤی گه‌وره‌ و شه‌ریف، گه‌رچی هونه‌رمه‌ند قه‌د نامرێ. هونه‌رمه‌ندی ڕاسته‌قینه‌ به‌ ڕۆحی هونه‌رییه‌وه‌، به‌و ئاسه‌واره‌ی که‌ پاش خۆی به‌ جێی ماوه‌ هه‌میشه‌ له‌ نێو مێشک و دڵی گوێگره‌کانیدا هه‌ناسه‌ ده‌دا و ده‌ژی.
کاتێک ته‌نیای و دڵته‌نگی رووت لێده‌کا و گوێ له‌ ده‌نگی سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ری کوردستانی و یا ده‌نگی ره‌سه‌نی حه‌سه‌ن زیره‌ک که‌ ده‌رد و خه‌مێکی زۆری له‌ نێو خۆدا حه‌شار داوه‌، ده‌بنه‌ هاوده‌مت و خه‌مه‌کانت لا ده‌به‌ن. ئایا ده‌ڵ بڕوایی ده‌دا که‌ بڵێین سه‌ید عه‌لی ئه‌سغه‌ر و زیره‌ک مردوون؟ له‌و کاته‌ش که‌ به‌ ته‌نیا له‌ گۆشه‌یه‌کی ژووره‌که‌ دانیشتووی و چوار دیواره‌که‌ و سه‌ربانیش گه‌مارۆتیان داوه‌ و دڵته‌نگی و په‌رۆشیش لێت ناگه‌ڕێن. په‌نجه‌ت بێ ئختیار دوگمه‌ی رکۆردێره‌که‌ داده‌گرێ. ده‌نگی زۆڵاڵ و دڵته‌نگی عه‌لی نه‌زه‌ر دوای ساڵیانێک ده‌تباته‌وه‌ نێو ئاپوره‌ی ته‌نیایی، تێکت ده‌دا، به‌ جۆرێک که‌ ده‌ربڕینی هاسان نییه‌.
زڕه‌ی یه‌ ده‌سی پاوه‌ن له‌ پامه‌ / من له‌ی شاباده‌ کی هه‌وا خوامه‌، و ئه‌و جار له‌و باوه‌ڕه‌دای که‌ عه‌لی نه‌زه‌ر زیندووه‌ و به‌ دڵئاوه‌ڵای، سه‌فا، یه‌کڕه‌نگی، مێوانداری و هه‌ڵسوو که‌وتی خاوێنی خه‌ڵکانی ڕابردوو ده‌که‌وی، ئه‌و جار ئه‌م ڕسته‌یه‌ت وه‌بیر دێته‌وه‌ که‌ ده‌ڵێ " ته‌نیا ده‌نگه‌ که‌ نامرێ و به‌ زیندوویی ده‌مێنێته‌وه‌".
ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ش چه‌ند هونراوه‌یه‌که‌ که‌ عه‌لی نه‌زه‌ر به‌ هۆره‌ چڕیوویه‌:
بنــــــــووڕ وه‌ی قاقه‌ز دووس دوره‌وه‌
بزان چووه‌ نووساس وه‌ دڵگــیره‌وه‌؟
بــــــــولبول تو مه‌گیر وه‌ زار زاره‌وه‌
بـــــــــــه‌ش تو ماگه‌ گول وه‌ داره‌وه‌
زڕه‌ی شه‌ماڵ تیه‌یی له‌ لاقه‌ سره‌وه‌
ده‌م چـه‌و لا بریاگه‌ هاوه‌ ئــه‌سره‌وه‌
چـــــــــــه‌تر چوو له‌ولاو بخه‌ وه‌لاوه‌
کوچکانگ چه‌ن که‌س نایده‌ وه‌ کاوه‌
نــــــه‌ قاغه‌ز دیرم نه‌ قه‌ڵه‌م ده‌وات
ڕاز دڵه‌که‌م بنووسم ئـــــــــــــــه‌ڕاد


نووسینی: مسعود قنبری وه‌رگێڕانی: حه‌مید ته‌یموری
ستۆکهۆڵم، 6/5/2005
 
برگرفته از سایت مجله الکترونیکی بلوط

  نظرات ()
مطالب اخیر گور غریب شهیدان دیاربکر جنایتی که‌ پس از هفتاد سال بی گناهی مطالبه‌ می شوند لهجه ی کلهری بنیانگذار عرفان در شعر کلاسیک کُردی است کرمانشاه خط مقدم قلع و قمع تاریخ و فرهنگ کرد محمد جزا درگذشت حلبچه آرام بخواب کامکارها حلقه وصل فرهنگ ها موسيقی کردی ئه گر خه می نان لیم گری سیه مالی نوه رضا موزونی
کلمات کلیدی وبلاگ زبان کردی (۱) عباس جلیلیان (۱) کردی کلهری (۱) دایزه المعارف کردی (۱)
دوستان من دانلود آهنگهاي كردي پرتال زیگور طراح قالب